Risico's en de Gevolgen van Roken

Ook al eet je gezond en sport je regelmatig, een gezonde levensstijl betekent weinig als je daarnaast gewoon rookt. De waarschuwing dat ‘roken slecht voor je is’ is vrij cliché geworden. Weinig mensen die het nog echt iets doet. Hieronder een overzicht van de risico’s en gevolgen van roken.

Waarom stoppen met roken?

De meeste mensen weten dat roken longkanker veroorzaakt. Naast longkanker veroorzaakt roken echter ook een aantal andere soorten ziekten en vormen van kanker.

Roken heeft in Nederland ieder jaar rond de 19.000 doden tot gevolg. Het draagt daarnaast bij aan de dood van veel meer mensen, denk bijvoorbeeld aan meerokers.

Van deze doden zijn er 8500 het gevolg van longkanker en 2000 het gevolg van andere vormen van kanker die gerelateerd zijn aan roken. 3000 mensen overlijden aan hart- en vaatziekten, en 5000 mensen sterven langzaam door longemfyseem, bronchitis en andere chronische longaandoeningen.

Wat maakt sigaretten schadelijk voor de gezondheid?

Sigaretten bevatten meer dan 5000 verschillende chemische bestandsdelen en minstens 400 giftige stoffen.

Als je een trekje neem, heeft de punt van een sigaret een temperatuur van 700 graden Celsius en 60 graden in de kern. Deze hitte breekt de tabak af en er ontstaan verschillende gifstoffen.

Een sigaret die brandt produceert stoffen die aan het uiteinde vrijkomen.

De stoffen die het meest schadelijk zijn:

• nicotine, is verslavend en kan mogelijk tal van bijverschijnselen geven, waaronder het risico op atherosclerose, hoge bloeddruk en hartziekten

• koolstofmonoxide, vermindert de zuurstof in het bloed

• teer, een carcinogeen (kankerverwekkende stof)

• componenten van het gas en de fijnstoffen, leiden tot Chronische Obstructieve Long Ziekte (COPD).

De schade die wordt veroorzaakt door roken wordt beïnvloed door:

• het aantal sigaretten dat wordt gerookt

• hoe de tabak is geprepareerd

• of de sigaret een filter heeft of niet

Roken beïnvloedt je levensduur

Onderzoek heeft aangetoond dat roken de levensverwachting vermindert met zeven tot acht jaar. Van de 50 mensen die dagelijks sterven in het Nederland als gevolg van roken, zijn veel van hen relatief jonge rokers.

Het aantal mensen beneden de leeftijd van 70 jaar dat sterft aan roken gerelateerde ziekten, is groter dan het aantal mensen dat sterft aan borstkanker, AIDS, verkeersongevallen en drugsverslaving samen.

Niet-rokers en ex-rokers kunnen overigens ook uitkijken naar een gezondere oude dag dan rokers.

Ernstige ziektes veroorzaakt door roken

Cardiovasculaire aandoeningen.

Cardiovasculaire aandoeningen (ziekten van het hart of de bloedvaten) vormen de belangrijkste oorzaak van overlijden ten gevolge van roken.

Atherosclerose of aderverkalking is iets dat zich over de jaren ontwikkelt. Hierbij zetten cholesterol en andere vetten zich af in de slagaderen. Dit leidt tot de vorming van plaques die de bloedvaten vernauwen, blokkeren of verstijven. Dit kan bij rokers voorkomen in alle slagaders in het lichaam, van de benen tot het hart of de hersenen. Wanneer de plaques die de slagaders vernauwen openbreken, kunnen er bloedstolsels ontstaan.

Roken versnelt het verharding- en vernauwingsproces van de bloedvaten. Het zorgt ervoor dat het op jongere leeftijd voorkomt en er is twee tot vier keer meer kans op bloedstolsels dan bij niet-rokers.

Cardiovasculaire ziektes kunnen vele vormen aannemen. Dit is vooral afhankelijk van welke bloedvaten erbij zijn betrokken. Bij mensen die roken komen alle vormen van de ziekte voor.

• Hartinfarct: een bloedstolsel in de slagaders die de hartspier van zuurstof voorziet. Dit kan leiden tot een hartaanval. Ongeveer 30 procent wordt veroorzaakt door roken.

• Als de nierslagaders worden beïnvloed, dan is hoge bloeddruk of nierfalen vaak het resultaat.

• Cerebrale trombose: de vaten naar de hersenen kunnen geblokkeerd raken, hetgeen kan leiden tot ineenzakking, beroerte en verlamming. Herhaalde kleine voorvallen waarbij beschadiging van bloedtoevoer naar de hersenen optreedt, is ook een belangrijke oorzaak van dementie.

• Verstopping van de bloedtoevoer naar de benen kan leiden tot pijn bij het bewegen, gangreen en amputatie.

Rokers hebben 10 jaar eerder de kans om coronaire trombose te krijgen dan niet-rokers en vertegenwoordigen 9 van de 10 bypasspatiënten.

Kanker

Rokers hebben meer kans om kanker te krijgen dan niet-rokers. Dit is met name het geval bij longkanker, keelkanker en mondkanker, welke vormen maar zelden voorkomen bij niet-rokers.

Het verband tussen roken en longkanker is duidelijk en bewezen:

• Negentig procent van de gevallen van longkanker is te wijten aan roken.

• Als niemand zou roken, zou longkanker een zeldzame diagnose zijn.

• Eén op de tien gematigde rokers en bijna één op de vijf zware rokers (meer dan 15 sigaretten per dag) sterft aan longkanker.

• Slechts 0,5 procent van de mensen die nog nooit een sigaret heeft aangeraakt, krijgt longkanker.

Hoe meer sigaretten je rookt per dag, en hoe langer je hebt gerookt, hoe hoger het risico op longkanker. Ook stijgen de risico’s als je de rook dieper inademt en als je vroeg in het leven begonnen bent.

Voor gestopte rokers duurt het ongeveer 15 jaar voordat het risico op longkanker is gedaald tot dat van een niet-roker.

Als je rookt is het risico van mondkanker vier keer hoger dan voor een niet-roker. Kanker kan beginnen op verschillende plekken in de mondholte. De meest voorkomende zijn op of onder de tong, of op de lippen.

Andere vormen van kanker die vaker voorkomen bij rokers:

• blaaskanker

• alvleesklierkanker

• slokdarmkanker

• baarmoederhalskanker

• nierkanker

COPD

Chronische Obstructieve Long Ziekte (COPD) is een verzamelterm voor een groep van aandoeningen die de luchtstroom van de longen blokkeert en de ademhaling bemoeilijkt, zoals:

• emfyseem - kortademigheid veroorzaakt door schade aan de microscopische luchtzakjes (alveoli) in de longen.

• chronische bronchitis - ontsteking en vernauwing van de luchtwegbuizen, wat leidt tot hoestbuien met veel slijm die wel maanden aan kunnen houden.

Roken is de meest veelvoorkomende oorzaak van COPD en is verantwoordelijk voor 80 procent van de gevallen. Naar schatting 94 procent van de rokers die 20 sigaretten per dag roken blijkt een vorm van emfyseem te hebben als de longen na de dood worden onderzocht. Dit terwijl meer dan 90 procent van de niet-rokers dit niet of nauwelijks heeft.

COPD begint meestal rond de leeftijd van 35 tot 45 wanneer de longfunctie toch al minder aan het worden is. Bij rokers kan het tempo van de afname van de longfunctie wel drie sneller gaan dan bij niet-rokers. De kortademigheid begint zodra de longfunctie minder wordt.

Naarmate de aandoening vordert kunnen ernstige ademhalingsproblemen ervoor zorgen dat iemand na een paar stappen al buiten adem is. Vaak is er dan een constante toevoer van zuurstof nodig, meestal met behulp van ziekenhuisapparatuur. De laatste fase is de dood van de patiënt door langzame en steeds erger wordende kortademigheid, of door herhaalde ernstige luchtweginfecties.

Andere gevolgen van roken

• Roken verhoogt de bloeddruk, wat hypertensie (hoge bloeddruk) als gevolg kan hebben. Dit is bovendien een risicofactor voor hartaanvallen en beroertes.

• Stellen die roken hebben meer kans op vruchtbaarheidsproblemen dan niet-rokers.

• Roken verergert astma en vermindert de effectiviteit van astma medicijnen. Het verergert namelijk de ontsteking van de luchtwegen die het geneesmiddel juist probeert tegen te gaan.

• Zware rokers hebben twee keer meer kans op macula degeneratie. De gevolgen hiervan zijn een geleidelijk verlies van het gezichtsvermogen.

• De bloedvaten in het oog zijn gevoelig en kunnen gemakkelijk worden beschadigd door rook. Dit zorgt voor bloeddoorlopen ogen en jeuk.

• Rokers lopen een verhoogd risico op cataract (grijze staar).

• Rokers nemen 25 procent meer ziektedagen op dan niet-rokers.

• Roken verhoogt het risico op parodontitis. Dit zorgt voor ontstoken tandvlees, een slechte adem en het uitvallen van tanden.

• Roken veroorzaakt een zure smaak in de mond en draagt bij aan het ontstaan van maagzweren.

• Roken kan leiden tot vlekken op je tanden en tandvlees.

• Roken heeft is ook van invloed op je uiterlijk: rokers hebben een blekere huid en krijgen op jongere leeftijd rimpels in de huid. Dit komt omdat roken de bloedtoevoer naar de huid verlaagt en daarmee de aanvoer van vitamine A beperkt.

Roken en impotentie

Voor mannen in de dertig en veertig verhoogt roken het risico van erectiestoornissen (erectiele dysfunctie) met ongeveer 50 procent.

Een erectie kan niet plaatsvinden als het bloed niet vrij de penis in kan stromen. Hiervoor moeten de aderen in goede staat zijn. Roken kan bloedvaten beschadigen: nicotine vernauwt de slagaders die leiden naar de penis, waardoor de bloedstroom en de druk van het bloed in de penis verlaagt, waardoor het verkrijgen van een erectie wordt bemoeilijkt. Dit vernauwingseffect neemt na verloop van tijd toe. Dus zelfs als je nog geen problemen ervaart, is dat in de toekomst mogelijk anders.

Erectieproblemen bij rokers kunnen een vroeg teken zijn dat sigaretten reeds schade veroorzaken aan het lichaam, zoals de bloedvaten die het hart van zuurstof voorzien.

Roken en anderen

Er bestaan tal van redenen om te stoppen met roken ten bate van de gezondheid, niet alleen voor rokers, maar ook ter bescherming van de mensen om je heen.

Baby's van moeders die tijdens de zwangerschap roken, hebben tweemaal zoveel kans om vroegtijdig en met een laag geboortegewicht ter wereld te komen.